ТЕКТОНІЧНА ЕКСПРЕСІЯ В АРХІТЕКТУРІ СУЧАСНИХ ПАРКІНГ-ГАРАЖІВ

Автор(и)

  • Олена Гелла Харківський національний університет міського господарства ім. О.М. Бекетова, Україна https://orcid.org/0000-0001-5659-6411
  • Олександр Чуб Харківський національний університет міського господарства ім. О.М. Бекетова, Україна https://orcid.org/0009-0005-3087-2402
  • Наталія Новак Харківський національний університет міського господарства ім. О.М. Бекетова, Україна https://orcid.org/0000-0001-6209-4469
  • Наталія Сільвестрова Харківський національний університет міського господарства ім. О.М. Бекетова, Україна https://orcid.org/0000-0002-0504-5297
  • Кутар Шаббуба Харківський національний університет міського господарства ім. О.М. Бекетова, Україна https://orcid.org/0009-0004-9413-7696

DOI:

https://doi.org/10.32347/2076-815x.2026.91.51-67

Ключові слова:

тектоніка, тектонічна експресія, паркінг-гараж, структурна артикуляція, морфологія фасаду, ритм, інженерна поетика, функціональна естетика

Анотація

Досліджено тектонічну експресію як ключовий чинник формування архітектурного образу сучасних паркінг-гаражів. Ці інженерно-архітектурні споруди поєднують конструктивну логіку, експлуатаційні вимоги та фасадну організацію, що разом створює виразність об’єкта та визначає його присутність у міському середовищі. Тектоніка розглядається як інтегрувальний принцип, який перетворює технічну основу будівлі на носій архітектурного змісту, об’єднуючи конструкцію, матеріал, ритм і пластичність формотворення.

Метою дослідження є аналіз сучасних підходів до проявів тектонічної експресії на основі вибірки міжнародних реалізованих паркінг-гаражів та виявлення чинників, що забезпечують їхню образну, структурну та функціональну цілісність. Методологія ґрунтується на теоретичному аналізі концепцій тектоніки та кейс-аналізі реальних об’єктів із застосуванням структурно-типологічного підходу. Виокремлено п’ять основних стратегій тектонічної виразності, визначено роль конструктивних систем, матеріалів, фасадних оболонок і принципів просторової артикуляції у формуванні архітектурного образу та з’ясовано, як інженерний жест набуває формотворчих і семантичних властивостей.

Тектонічна експресія розкривається як прояв інженерної поетики, що формує архітектурний образ через конструкцію та матеріали та розширює потенціал технічних споруд як комунікативних елементів міста. Запропонована класифікація підходів до тектонічної експресії посилює методологічний апарат аналізу інженерних споруд і слугує основою для розробки подальших проєктних рішень, спрямованих на оптимізацію архітектурної виразності, структурної читабельності та адаптивності технічних об’єктів у міських системах.

Практична значущість роботи полягає у можливості застосування результатів для проєктування та реконструкції паркінгів, розробки дизайн-кодів і рекомендацій щодо інтеграції технічних споруд у міське середовище, а також у навчальних програмах з архітектури та урбаністики.

Біографії авторів

Олена Гелла , Харківський національний університет міського господарства ім. О.М. Бекетова

кандидат архітектури, доцент

Олександр Чуб , Харківський національний університет міського господарства ім. О.М. Бекетова

кандидат архітектури, доцент

Наталія Новак , Харківський національний університет міського господарства ім. О.М. Бекетова

кандидат архітектури, доцент

Наталія Сільвестрова , Харківський національний університет міського господарства ім. О.М. Бекетова

Senior Lecturer

Посилання

Buravchenko S. (2023). Tectonic prerequisites of plastic variety of architecture objects. Theory and Practice of Design, (28), 12–20. https://doi.org/10.32782/2415-8151.2023.28.2 {in Ukrainian}.

Haiko H., Savchenko I., & Matviichuk I. (2019). Evaluating construction sites for underground parking lots using modified morphological analysis method. Bridges and Tunnels: Theory, Research, Practice, (15), 18–25. https://doi.org/10.15802/bttrp2019/172373 {in Ukrainian}.

Doroshenko Y., & Keliukh V. (2021). Tectonics as a means of poeticization of architectural objects. Theory and Practice of Design, (24), 16–22. https://doi.org/10.18372/2415-8151.24.16333 {in Ukrainian}.

Kyselova G., & Kyselov V. (2024). Multi-level parks: Foreign experience and prospects of creation in Ukraine. Architectural Bulletin of KNUCA, (30–31), 38–46. https://doi.org/10.32347/2519-8661.2024.30-31.38-46 {in Ukrainian}.

Korovkyna G., & Shvets L. (2025). Architectural and urban planning principles for designing a network of dual-purpose parking lots in a development. Municipal Economy of Cities, 3(191), 233–241. https://doi.org/10.33042/2522-1809-2025-3-191-233-241 {in Ukrainian}.

Pekarchuk O.P. (2012). Trends in the organization of parking in the residential environment. Visnyk of Lviv Polytechnic National University, 728(Architecture), 79–86. https://ena.lpnu.ua/handle/ntb/15598 {in Ukrainian}.

Bird In Flight. (n.d.). Seventeen best modern buildings of Kharkiv. Bird In Flight. https://birdinflight.com/architectura-uk/20211214-rating-kharkiv-best-architecture.html {in Ukrainian}.

Timokhin V., & Shebek N. (2024). Conceptual basis of architectural and urban planning heritage development in ethnic regions of Ukraine. Current Problems of Architecture and Urban Planning, (69), 184–199. https://doi.org/10.32347/2077-3455.2024.69.184-199 {in Ukrainian}

Tiutina L., & Davydov A. (2021). Typology of the latest façade systems and their influence on the plastic language of 21st-century architecture. Bulletin of Prydniprovska State Academy of Civil Engineering and Architecture, (1), 102–108. {in Ukrainian}

Chubarova D. (2020). Typological characteristics of architectural environment of parking. Scientific Notes of Taurida National V.I. Vernadsky University. Series: Technical Sciences, 2(1), 141–145. https://doi.org/10.32838/2663-5941/2020.1-2/26 {in Ukrainian}

Alarcón J. (2013, September 15). Baroque parking garage / Milan Mijalkovic + PPAG Architects. ArchDaily. https://www.archdaily.com/427535/baroque-parking-garage-milan-mijalkovic-ppag-architects {in English}.

Alarcón J. (2012, August 11). Estacionamiento / JHK Architecten. ArchDaily. https://www.archdaily.com/261203/parking-garage-de-cope-jhk-architecten {in English}.

Billington D.P. (2022). Tower and the bridge: The new art of structural engineering. Princeton University Press. {in English}.

Castro F. (2014, August 12). Parking garage project / Studio di Architettura. ArchDaily. https://www.archdaily.com/535529/parking-garage-project-studio-di-architettura {in English}.

Frampton K. (1995). Studies in tectonic culture: Course materials. Columbia University Graduate School of Architecture, Planning and Preservation. https://www.cca.qc.ca/cca.media/files/10622/9600/Studies_in_Tectonic_Culture.pdf {in English}.

Frascari M. (1984). The tell-tale detail. In U VIA 7: The building of architecture (pp. 23–37). MIT Press. {in English}.

Luco A. (2019, November 18). Parking garage facade P22A / Wulf Architekten. ArchDaily. https://www.archdaily.com/928400/parking-garage-facade-p22a-wulf-architekten {in English}.

Luco A. (2025, March 2). Wooden parking garage Wendlingen / Herrmann+Bosch Architekten. ArchDaily. https://www.archdaily.com/1026856/wooden-parking-garage-wendlingen-herrmann-plus-bosch-architecten {in English}.

Pallasmaa J. (2024). The eyes of the skin: Architecture and the senses (4th ed.). Wiley. (Original work published 1996) {in English}.

Pintos P. (2024, June 4). Timber house parking / Vilhelm Lauritzen Architects. ArchDaily. https://www.archdaily.com/1017297/timber-house-parking-vilhelm-lauritzen-architects {in English}.

Sagredo R. (2017a, November 24). Delancey and Essex parking garage / Michielli + Wyetzner Architects. ArchDaily. https://www.archdaily.com/883226/delancey-and-essex-parking-garage-michielli-plus-wyetzner-architects {in English}.

Sagredo R. (2017b, December 7). Park and Play / JAJA Architects. ArchDaily. https://www.archdaily.com/884956/park-n-play-jaja-architects {in English}.

Valenzuela K. (2014, May 7). Parking garage / Birk Heilmeyer und Frenzel Architekten. ArchDaily. https://www.archdaily.com/503333/parking-garage-birk-heilmeyer-und-frenzel-architekten {in English}.

Villa V. (2017, March 21). Parking garage Cliniques Universitaires Saint-Luc / De Jong Gortemaker Algra + Modulo Architects. ArchDaily. https://www.archdaily.com/867487/parking-garage-cliniques-universitaires-saint-luc-de-jong-gortemaker-algra-plus-modulo-architects {in English}.

Villa V. (2016, November 21). The parking garage that moonlights as a sledding slope / White Arkitekter + Henning Larsen Architects. ArchDaily. https://www.archdaily.com/799662/the-parking-garage-that-moonlights-as-a-sledding-slope-white-arkitekter-plus-henning-larsen-architects {in English}.

Zumthor P. (2010). Thinking architecture (3rd ed.). Birkhäuser. (Original work published 1998) {in English}.

##submission.downloads##

Опубліковано

2026-02-26

Як цитувати

Гелла , О., Чуб , О., Новак , Н., Сільвестрова , Н., & Шаббуба , К. (2026). ТЕКТОНІЧНА ЕКСПРЕСІЯ В АРХІТЕКТУРІ СУЧАСНИХ ПАРКІНГ-ГАРАЖІВ. Містобудування та територіальне планування, (91), 51–67. https://doi.org/10.32347/2076-815x.2026.91.51-67

Номер

Розділ

Статті